#206Bokashi
206⸱AEndowooza y’ekiwandiiko
- Kongera obulungi bw'obutonde bw'ettaka n'ebintu ebiramu
- Kongera obulamu bw'ettaka
- Kongera ku biryo bya bimera
- Kongera obungi bw'emmwaanyi ezifulumizibwa
Bokashi kye kimu ku ngeri y'okufumbisa ebisigalira by'ebirime okuva mu bintu bya bulijjo. Mu nkozesa y'okulima kawa, etegekebwa nga bayita mu ngeri ya semi-anaerobic fermentation nga bakozesa ebisigalira by'ebimera n'ebisolo wamu n'ekitundu ky'obuwuka obulungi, nga bakiteriya ne yisiti. Omuddo guno guba gukungiyiziddwa mu by'obutonde era nga gujjudde ebitundu by'obugimu. Bokashi y'enjawulo ku kufumbisa ebisigalira mu ngeri y'ekikemo eky'obuwuka obwongerwamu, n'okubikka ebintu ebyo mu kiseera ky'okufumbibwa. Okwongerako, bokashi etekebwa mu bbanga ettono okukira okufumbisa ebisigalira by'ebimera.
Mu kiseera kino eky'okufumbibwa, obushuhe obungi buvaamu era wabaawo obuwuka obungi obwa mycelium obw'obutiko obwenjawulo obukwatibwako mu kugaya ebintu ebyo eby'obutonde. Omwezi ogumu ku migaso gya kika kino kya fumbire kwe kuba nti tegabira ttaka byetaago bya myunyungwa byokka wabula era n'obuwuka obungi, bwe kityo ne kiyamba okwongera obugimu mu ttaka. Okunoonyereza kulaga nti okukozesa bokashi mu ttaka kisobola okwongera obungi bw'emyunyungwa egiri mu ttaka eri ebimera, okwongera obulungi bw'ettaka n'emyunyungwa egiri mu mmere, era ne kiyamba okwongera obungi bw'ebirime.
Bwe kikozesebwa mu ttaka, bokashi kiyamba okwongera obungi bw'ebintu eby'obutonde mu ttaka, nga kino kiyamba okwongera obulungi bw'ettaka mu ngeri ey'omubiri, ey'ekikemo, ne ey'obulamu: Kikwata amazzi, kiyita amazzi agasukkiridde, era bwe kityo ne kikendeeza obulabe bw'okusaanawo. Kiyamba okwongera obugimu bw'ettaka era ne kikendeeza obuzito bw'ettaka. Kino kitegeeza okufuna empewo ennungi ne kikendeeza okuziyiza okukula kw'emirandira gy'ebimera.
Bokashi ejjudde nitrogen (N) ne potassium (K), eyongera obungi bw'emyunyungwa, nga by'okusinga nitrogen (N), phosphor (P), potassium (K), ne boron (B), ssaako manganese (Mn), zinc (Zn), ne copper (Cu), n'ebirala, era ne kikendeeza obulabe bw'okugenda mu ttaka.
Obuwuka obulwaza obuli mu ttaka ne bimera n'ensigo ezikosa zikendeezibwa mu kiseera ky'okufumbibwa. Kino kisinga okuleeta ebikuta bya kawa butereevu.
Noolwekyo, bokashi esobola okukendeeza okukozesa ebirime eby'omu ttaka ne herbicides, okukendeeza ensimbi ezikozesebwa mu kulima, okwongera obungi bw'ekawa, era okutwalira awamu okwongera obulungi bw'ensimbi eziva mu kulima kawa.
206⸱BOby’okufumintiriza
Kisabwa okumanya obugimu bw'ettaka ery'omuddo nga tonnatandika nkola. Kino kiyamba okulongoosa omuwendo gw'ebintu ebikozesebwa era n'omuwendo gwa bokashi ogugenda okusigibwa ku bimera bya kawa.
Okusinziira ku bugimu bw'ettaka, Bokashi kisobola okugattibwako fosiforasi ey'ekikungo. Kino kikolebwa okufuna enkula y'ebirungo bya NPK ennungi. Okugattira kuno kukolebwa ku ntandikwa y'okutegeka bokashi.
Eby'obudde: Okukola bokashi kisoboka okukolebwa oluvannyuma lw'okukungula. Okugaba ku ttaka ly'ekyapa ky'emmwaanyi kisoboka mu kiseera ky'enkuba.
206⸱CEkutekesa mu nkola
Okuteeka mu nkola
Ku 1 mukama
Okusinzira ku bulijjo, olunaku olumu lw'ekibanja ky'ekyapa ky'emmwaanyi, kikozesebwa tani musanvu za Bokashi.
Kintu 7 t
206⸱1Okukola
Eky'okukola kimala wiiki bbiri oba ssatu.
Okusingira ddala, okwekebejja ettaka kyerina okukolebwa okusobola okulaba omuwendo gw'eby'okulya ogwetaagisa. Era kikyamu nnyo okulondoola enkola yonna nga waliwo omulimi omukugu.
206⸱2



206⸱3

Kekemu okukebera obunyogovu: Ddira ekitundu ky'obusa obukamule mu ngalo zo. Singa ekyokulabirako kimenyeka (kufuumuuka), olina okufukirira ekisenge ekyo amazzi agawera. Singa amatonnya matono galabika wakati w'engalo zo, obunyogovu buba butuufu. Singa amazzi gakulukuta wakati w'engalo zo, amazzi gaba mangi nnyo era olina okwongera obusa n'ebikuta okutuusa obunyogovu bwe butuuka ku mutindo ogwetaagisa.
206⸱4



Okuteekateeka kwa Bokashi kuyinza okwokya singa tekuvuganyizibwa bulijjo. Kino kibaawo singa obushuhe bweyongera okusinga diguli 50°C. Mu mbeera eyo, obuwuka obutono bufa era enkolerere ya kuvundira teyinza kugenda mu maaso. Singa ekivundu ekiri mu kinnya kifuuka ekyeru era nga ekifaananyi ky'evvu, kiba kiraga nti kyafuuka kyabugumu ennyo mu kiseera ekimu. Olwo, EM4 omupya oba enzimbi z'omubisi zirina okwongerwamu okuddamu okutandika enkolerere ya kuvundira.
Okukemebwa kw'omutayimbwa okukebera obushyuhe: Teeka omutayimbwa gw'ekyuma ogwa sentimita 40 mu ttale ly'ekifunvu olyoke oleke awo okumala eddakiika ezimu. Kwatamu omuyimbwa n'omukono gwo, n'obwegendereza, kubanga guyinza okuba nga gukutte ebbugumu. Bw'oba tosobola kugukwata, kitegeeza nti gufumitiridde ddala okutuuka ku 50°C oba okusingawo era nga gukuze. Bw'omutayimbwa guba gukonko, kitegeeza nti obushyuhe obw'omunda tebumala. Obushyuhe buba bwa ttuluba singa ekyuma kiba kyangu okukwatibwa n'omukono.
206⸱5
Bokashi aba ategedde nga obudde bukendedde era nga bungi bwakyo bwenkanankana n'obwetooloolo, nga langi yaakyo yafuuse nfuusi, era nga olususiro lw'ekyeya tekyakyasobola kutegeranyizibwa na ndabika yaakyo. Kino kisinga okubaawo oluvannyuma lw'ebbanga lya wiiki bbiri oba ssatu.

206⸱6Okukozesa Bokashi
Buli kiseera, okufuna obulwadde bwa ttaka kubanga okutegeera obulungi obubisi bwe bweyongedwa, okusinziira ku kyetaagisa kya ttaka.
Bokashi gyeyongedwa ttakka oba gweyongedwa n'omuliro gw'ekyeya (laba okuyongera omuliro gw'ekyeya) okwongera obutonde bwa ttaka n'obulungi bwe.
Entereka
Bokashi yongerwa okugenda bulungi ng'omulembe gw'okutambula. Okutuusa ekyo okukozesa ebintu byayo byonna, kiyinza okusobola okukozesa emyezi musanvu ng'omulembe gw'okutambula.
Bwe kiba kyetaagisa okugala bokashi, kinaakirizibwa nti kigalibwe mu mifuko gya polipuropolini oba jute egumibwa okuva mu kawuka, empewo, n'ennyanja mu kifananyi ekyavuddwa, ekirungi, n'ekyuma. Bwe kigalibwa bwe kityo, kikyetaagisa okudda emyaka 1-2.
Bwe kikolwa mu kifananyi nga tekikyusibwa, ekiseera ky'okukikola tekikwata ku myezi esatu.
206⸱DEmigaso Mubyenfuna
Okukendeeza kusente ezisasanyizibwa kubijimusa
Ekiwandiko kino kiyamba omulimi okukendeza kubwetaavu bw’ebijimusa ebikolerere, ekimuyamba okukekereza sente ezisasanyizibwa mu by’etaago okumala akaseera.
Amakungula g’emwanyi g’eyongera
Ekiwandiko kino kiyamba mukw’ogeza amakungula g’emwanyi n’enyingiza y’omulimi
Okuddamu okukozesa ebisigalira
Omuwendo ku bisigalira gweyongera kubanga bye bikozesebwa mu ndagiriro eno ate nga bisangibwa ku faamu oba mu kitundu, ekyokulabirako , obusa obuva mu nte, ebisoolosooli ebiva ku nnimiro. Mu kukozesa ebisigalira bino, kikendeeza ku nsiimbi omulimi z’asaasanya singa aba wa kubitwala awateekebwa ebisasiro eby’olukale.
206⸱EEmigaso gy'obutonde
Ebijimusa ebikolerere by’etaagisa bitono
Ekiwandiiko kino kiyamba omulimi okukendeeza kubwetaavu bw’ebijimusa ebikolerere. Kino kiyambako mukukendeeza omukka omubi n’okwononeka kw’amazzi, eky’ongeza kubulamu bw’ettaka n’okukekereza ebikozesebwa.
Okuddamu okukozesa ebisigalira
Okuddamu okukozesa ebisigalira by'ebintu mu mwetoloolo gw'enkulaakulana kiyamba okutaasa obutasaasaanya nnyo. Kino kikendeeza ku kwonoona obutonde, okufulumya ery'omukka gwa kaboni, n'okwonoona amazzi.
Obulamu bw’ettaka obulungi
Ekiwandiiko kino kiyamba mu kuteereza obulamu bw’ettaka(obuwuka obusirikiti, ensiringanyi, n’ebirala). Kino kikola omulimo gw’amanyi nyo mukutereeza endya y’ekirime n’obutonde.