#207Amakara g'ebimera
207⸱AEndowooza y’ekiwandiiko
- Kongera obulungi bw'ettaka n'ebintu ebiramu mu ttaka
- Kongera ku biryo bya bimera
- Kongera obungi bw'emmwaanyi ezifulumizibwa
Biochar kikozesebwa okwongera obugimu bw'ettaka. Kiyinza okukolebwa okuva mu buli kimu ekirimu kaaboni, nga ebyokulya eby'ebirime ebisigalira ng'ebikuta bya kkaawa, emiti, ebisusunku bya layisi, n'ebirala.
Ebirime ebikolebwa okufuuka emmere y'ebirime bikyusibwa okufuuka biochar nga bitereddwa okutuuka ku mayiro aga 500°C nga tewali oba nga waliwo omukka muke. Enkola eno eyitibwa pyrolysis. Mu nkola eno, ekiriisa ekirimu cellulose, lignin, n'ebintu ebirala bikyusibwa okufuuka gaasi, ekivundu (bio-oil), n'ekintu ekigumu ekiyitibwa biochar. Biochar kikolebwa ku kaaboni n'ebirungo by'obugagga obw'omu ttaka. Kaaboni eri mu biochar enywevu nnyo okusinga mu biwuka eby'omubiri ebisooka era teganguka mangu.
Bwe kiba kisimbiddwa mu ttaka, biochar kikola nga ekirungo ky'ettaka. Kino kiyamba okwongera obulungi n'obugimu bw'ettaka mu bwangu, nga kisinga ku ttaka eritalina busobozi bwa kuwanika amazzi, nga ettaka ery'omusenyu. Lwaki kiri bwe kityo? Biochar kifaananyi ekirina obwaguuga obungi ekisobola okukwata amazzi n'empewo. Ekifo ekiri ku ngulu y'obutonde bwa biochar kirina obusobozi obw'amaanyi obw'okugabana obutonde obw'obuwuka obusobola okutereka ebirungo by'ebimera nga NH₄⁺, K⁺, Ca²⁺, n'ebirala, era nga bino bisobola okuyimbulwa mpola mpola mu ttaka n'ebimera. Ebitundu ebirina enkuba entono oba ettaka eritalina birungo bimala kijja kusobola okuganyulwa ennyo mu kugatta biochar.
207⸱BOby’okufumintiriza
Waliwo engeri ez'enjawulo ez'okukola biochar okuva mu ngeri za bulijjo okutuuka ku mitendera gya tekinologiya eya waggulu eya pyrolysis machines:
Mu kinnya mu ttaka: Kino kye kisinziira ekisinga obulungi okukola biochar. Emmiti n'ebintu ebirala ebizitowa eby'omudda w'ebimera bisobola okukozesebwa. Ebintu ebyetooloode nga bususwa bwa kkaawa oba olusiri lwa layisi tebikozesebwa kubanga byandooka mu busera mangu nnyo era nga tebikontanyizibwa wano.
Mu kon-tiki: Ono muko gwa koni ogukoleddwa mu byuma oguyamba mu kukwatako. Era wano, emiti n'ebirime ebirala ebizitowa bingi bwe bituusibwako.
Mu kyoto ekooka: Kino kye kiwottezo, ekirongoosa ennyo omulimu era nga kikozesa ebintu ebirungi ebirungi ebirala ebifaanana ng'ebikuta bya kkaawa oba ebisusunku bya mmere ya layisi.
Omuddo ogw'omumuli oguyitibwa Biochar gusobola okwongera obulungi n'obugimu bw'ettaka naye nga bwekityo tekirimu birungo bya kikula kyonna era nga tebikwatagana bulungi. Noolwekyo, kikubirizibwa okugatta omuddo guno ne bifumbiro by'ettaka nga Bokashi. Wateekwa okugoberera enkola ey'okugatta ebintu bino nga bw'eri wammanga. Okusookera ddala, kikubirizibwa okukebera ettaka lyo okumanya obungi bw'ebirungo ebyetaagisa nga tonnaba kussaamu bifumbiro byonna. Kino kiyamba okufuna amawulire agakwata ku birungo ebyetaagisa mu ttaka lyo.
Biochar era gisobola okukozesebwa okwongera okulongoosa enkola y'okukola komposi ng'omuddo ogufumbisa ettaka. Laba Komposi.
Ebbanga: Okukola kutwala ennaku bbiri, okusinziira ku muwendo n'omulundi ogw'okuddaabiriza pyrolysis n'etekinologiya eteekeddwa okukozesebwa.
Okukozesa biochar ng'ekyongera obulungi mu ttaka kisaba okugumiikiriza. Waliwo omwaka ogusooka 'ogutaliiko kyeguvuddemu'. Wabula, okukozesa biochar omulundi gumu kizuuliddwa nti kiyamba okuliisa ebirime emyaka mingi egiddako. Enkulaakulana esooka ey'obulungi bw'ettaka erabika mu mwaka ogw'okubiri oluvannyuma lw'okugikozesa. Emirundi mingi, obulungi bw'ettaka bweyongera okulaba nga biochar ekaddiye mu ttaka ekyo ne kiviirako okwongera okusarura ebirime nga ekiseera kigenda.
207⸱CEkutekesa mu nkola
Ekyasinze okuba ekya bulijjo mu Brazil kwe kozesa olunnya mu ttaka n'okukozesa emiti gya kawa mu kugatta ebyuma. Wabula, tubakubiriza okwekenneenya engeri endala ezigattibwa, nga ezikozesebwa mu Honduras ne Guatemala.
Entereka
Ebiochar kisobola okuterekerwa mu kisenge ky'okuterekeramu mu nsawo ennene, ensawo za raffia, oba amasanduuku ga pulasitika agalina ekifuniko. Kuba nga kye kimu ku bintu ebiramu ennyo, tekisaba nnyo kuterekerwa mu ngeri ya waggulu.
Kisoboka okukitereka okumala emyaka 1 oba 2 nga tekinnasimibwa.
207⸱DEmigaso Mubyenfuna
Okukendeeza kusente ezisasanyizibwa kubijimusa
Ekiwandiko kino kiyamba omulimi okukendeza kubwetaavu bw’ebijimusa ebikolerere, ekimuyamba okukekereza sente ezisasanyizibwa mu by’etaago okumala akaseera.
Amakungula g’emwanyi g’eyongera
Ekiwandiko kino kiyamba mukw’ogeza amakungula g’emwanyi n’enyingiza y’omulimi
Okuddamu okukozesa ebisigalira
Omuwendo ku bisigalira gweyongera kubanga bye bikozesebwa mu ndagiriro eno ate nga bisangibwa ku faamu oba mu kitundu, ekyokulabirako , obusa obuva mu nte, ebisoolosooli ebiva ku nnimiro. Mu kukozesa ebisigalira bino, kikendeeza ku nsiimbi omulimi z’asaasanya singa aba wa kubitwala awateekebwa ebisasiro eby’olukale.
207⸱EEmigaso gy'obutonde
Ebijimusa ebikolerere by’etaagisa bitono
Ekiwandiiko kino kiyamba omulimi okukendeeza kubwetaavu bw’ebijimusa ebikolerere. Kino kiyambako mukukendeeza omukka omubi n’okwononeka kw’amazzi, eky’ongeza kubulamu bw’ettaka n’okukekereza ebikozesebwa.
Okuddamu okukozesa ebisigalira
Okuddamu okukozesa ebisigalira by'ebintu mu mwetoloolo gw'enkulaakulana kiyamba okutaasa obutasaasaanya nnyo. Kino kikendeeza ku kwonoona obutonde, okufulumya ery'omukka gwa kaboni, n'okwonoona amazzi.
Okukwata n’okutereka omukka omubi
Ekyuma kino kiggya CO₂ mu bbanga ne kikisunga. Kino kiyamba okukendeeza ku bungi bwa CO₂ mu bbanga.