#206Bokashi
206⸱AYaada
- Lafee fi qabeenya uumamaa fooyyessu
- Lafee jireenyaa fooyyessa
- Bishaanii fi nyaata summaa'aa midhaanii fooyyessa
- Buna oomishu dachaa dabala
Bokashiin kompostii fermanteedhaan qabeenya uumamaa irraa argamuudha. Yeroo bunni oomishamu, kun kan qophaa'u taaktika fermanteeshinii semi-anaerobikii fayyadamuun qabeenya biqilootaa fi bineensotaa akkasumas michoota microorganisms fayyadamuun, akka bakteeriyaa fi yistiin. Uumamni kun oomishaa xaa'oo orgaanikii qabeenya nyaataatiin badhaadha. Bokashiin kompostii irraa adda ta'e, kanarraa kan adda ta'e, michoota microorganisms dabaluu fi fermanteeshinii keessatti materiyaalii uffisuu keessatti. Akkasumas, bokashiin yeroo oomishaa gabaabaa qabaataa kan caalu kompostii orgaanikii.
Yeroo fermanteeshinii kanaa keessatti, qilleensi ol'aanaan uumamaa fi mycelium baay'ee kan ta'e fungii adda addaa keessatti argama, kanneen materiyaa orgaanikii kana diiganiiru, irratti mul'ata. Faayidaan guddaan xaa'oo kanaa, kun miti qofa lafa irratti fayyadamuun barbaachisaa ta'e mineral nutrients kennuu danda'a, garuu microorganisms baay'ee, kanaafuu biodiversity dabaluu danda'a. Qorannoon ni agarsiisa, bokashiin lafa irratti fayyadamuun nyaataaf oolanii dabaluu, lafa fooyyessuu fi nyaata keessatti qabeenya nyaataa fooyyessuu, akkasumas oomishaalee dabaluu danda'a.
Lafa irratti fayyadamuun, bokashiin qabeenya orgaanikii lafaa dabaluu, haala isaa fiizikaalaa, kemikaalaa, fi biolojikaalaa fooyyessuu: Bishaan qabachuu, bishaan hedduminaan baasuu, kanaafuu, sodaa eroozhinii xiqqeessuu. Porosity lafaa fooyyessuu fi dachii lafaa hir'isuu. Kun kan agarsiisu, aereeshinii fooyyaa fi madaala mekaanikaalaa gadi aanaa gara guddina rizii biqilootaatti.
Bokashiin nitrogen (N) fi potassium (K) qabu, qabeenya nyaataa dabaluu, keessattuu nitrogen (N), phosphor (P), potassium (K), fi boron (B), akkasumas manganese (Mn), zinc (Zn), fi copper (Cu), fi kanneen biroo, akkasumas leaching losses hir'isuu.
Phytopathogens lafaa danda'amu fi biqiloota fi mukkeen miidhaa qaban fermanteeshinii keessatti hir'isuu. Kun faayidaa qabu, huskii bunaa alatti baasuun.
Kanaafuu, bokashiin fayyadamuun xaa'oo mineralii fi herbicides hir'isuu, kaffaltii oomishaa gad xiqqeessuu, oomisha bunaa dabaluu, fi walumaa galatti, cost/benefit ratio system bunaa fooyyessuu danda'a.
206⸱BYaadatamuuf
Akkuma jirutti, qorannoo lafaa kan gaggeeffamu qophii eegalamee dura.
Bokashiin oomishamuuf faayidaan qabeenya biqilaa fi bineensaa itti fayyadamuun kan hundaa'u qabeenya nyaataa lafa irra jiru irratti hundaa'a. Baay'inaan, kun 50/50 dha. Bokashiin qabiyyee buna qabu baay'inaan potaashiyamii qaba. Kunis sababa buna qabuun potaashiyamii keessa baay'inaan kan qabuufi.
Bokashiin keessatti argamuun waldaa'insa xiqqaa kan qabu yeroo baay'ee waldaa'insa xiqqaa kan qabu irraa gadi bu'aa. Garuu, haala qilleensaa, keemikaalaa fi biyyoolojikaalaa lafaa fooyyessuun, dhaloota isaa dabala. Waldaa'insa xiqqaa kan qabu bokashiin irraa hundaa'u, meeshaalee dhangala'oo itti fayyadaman irratti hundaa'a, akkasumas yeroo barbaachisaa ta'e waldaa'insa xiqqaa kan qabu dhangala'oo sinteetikii ittiin guuttachuun, dhangala'oo nyaataa mukkeen barbaachisu guutuuf ni danda'ama. Fakkeenyaaf, bokashiin faalamaa fi qabiyyee bunaatti fayyadamu, yeroo baay'ee heerumuun naayitiroojinii (N) fi pootaashiyamii (K) qaba, garuu heerumuun foosfaatisii (P) xiqqaa qaba, kan dabalamee ni danda'ama yoo dhangala'oo foosfaatisii sinteetikii yookiin uumamaa kan dhagaa gubbaa fayyadamuun, akka waldaa'insa gaarii NPK argamu gochuuf. Fooyyessi kun bokashiin qophaa'uun jalqaba irratti raawwatama.
Yeroo: Bokashiin omishuu booda akka hojjetamu ni gorsama sababiin isaas buna qabatanii argamuun ni danda'ama. Akkasumas, mukkeen bunaa erga ba'anii booda oomisha sana fayyadamuuf valuu qopheessuuf dursee qophaa'uu barbaachisa.
206⸱CHojiirra Oolmaa
Qabeenya
Bokashiin kan hundaa baay'ee ta'u malee, barbaachisaa isaa guutuu argachuu dandeessuuf, waggoota 6 keessa eegalee hundaa baasuuf yaalii gochuudhaaf fayyadamaa jira.
Yeroo bokashiin qooda ba'uu qabdu, haala gaariin polypropylene yookiin jute torbaanii keessatti, adoo hin taane, walqunnamtii, bishaa fi gara garaa irraa, gara dhumaa, qilleensa fi bishaan gara garaa irraa ittiin qoodamu. Yeroo sana qoodamu, 1-2 waggaa ture.
Kan biroo qabatee hin qabne keessatti hojjetame, hojiiwwan dhokataa miti 3 irraa egaluuf.
206⸱DDinagdee bu’aa
Gatii ittiin bitanii gad buusu
Meeshaan kun ittifayyadama xaa'oo sintetikii gadi aanaa akka ta'uuf kan gargaaru yoo ta'u, kanaafuu baasiiwwan barbaachisoo yeroo dheeraaf hir'isa.
Callaa bunaa ni dabala
Fayyadamni meeshaa kanaa callaa buna dabaluun galii dabalataa fida.
Qulqullina qabeenya faalamaa
Yoo xaa'oonni itti fayyadamni isaanii guddaa ta'e qonnaan bultii ykn naannoo sana keessatti omishaman, fakkeenyaaf, funyaan horii ofii, qamadii ykn mukni qonnaan bultii ofiirraa argaman ta'e, dandeettii dinagdee guddaa qaba. Akkasumas, xaa'oo fayyadamuun, meeshaan kun kaffaltii balfa gatii qubannaa hir'isuu keessatti gargaara.
206⸱EFaayidaalee Magariisa
Xaa'oo sintetikii gadi aanaa barbaachisa
Meeshaan kunis akkaataa ittiin barbaachisummaan feertilayizaroota sintetikii hir'atu ni gargaara. Kunis qilleensa keessatti gadi lakkisuu fi bishaan faaluu hir'isa, jireenya lafaa fooyyessa, akkasumas qabeenya ni qusata.
Qulqullina fayyadamuu
Qabeenya qulqulluu fayyadamuun aadaa dinagdee dawaa'aa keessatti tajaajila. Kunis qabeenya gatii hin qabne gatamuun hambisuun, dhiibbaa naannoo hir'isa, boba'aa kaarbonii fi wasaqaa bishaanii hir'isa.
Fayyummaa biyyee fooyyessu
Meeshaan kun fayyummaa fi qabiyyee biyyoo (maayikiroobs, rammoo qumbursaa/earthworm kkf) ni foyyeessa. Kun ammoo nyaata/albuudota biqiltuu keessatti shoora guddaa qaba, akkasumas qilleensa naannoo qulqqulluu ta’e ijaaruuf ni gargaara.