#105Mitego ya mdudu anayeathiri mbuni
105⸱ADhana
- Inalinda miti ya kahawa dhidi ya wadudu
- Inaongeza uzalishaji wa kahawa
Mtego huu wa chupa ni madhubuti sana katika kupambana na Mdudu wa Buni (CBB). Unaundwa na chupa ya plastiki inayoonekana yenye maji ya sabuni, chupa ndogo ya dawa iliyojazwa na ethanol, methanol, au kivutio cha CBB kinachopatikana kibiashara, na waya au uzi. Ethanol huvutia wadudu, ambao hukamatwa na maji yaliyomo ndani ya chupa na kuzama. Teknolojia hii iliendelezwa na Shirika la Utafiti wa Kahawa la Taifa la Uganda (NARO). Pia hujulikana kama Teknolojia ya Mtego wa Mdudu wa Uganda-NARO/Broca trap.
Mdudu anayeharibu zao la kahawa (CBB), Hypothenemus hampei, au la broca kwa Kihispania, ameripotiwa kuwa mdudu hatari zaidi na anayesambaa kwa kiasi kikubwa katika mimea ya kahawa. Kutokana na ongezeko la joto duniani, CBB sasa pia anashambulia matunda ya kahawa katika milima iliyo juu ya mita 1200. Hivyo, mdudu huyu anapatikana katika karibu mikoa yote inayolima kahawa. Upungufu wa mavuno ya kahawa wa asilimia 30-35 na kupungua kwa ubora husababisha hasara kubwa ya kibiashara.
Mdudu wa kike huchimba njia kutoka kileleni mwa shinda la kahawa hadi kwenye punje na kutaga mayai takriban 70 ndani yake. Shambulio hili linaweza kutokea katika kipindi cha wiki nane baada ya maua kuchanua hadi wakati wa kuvuna. Viluwiluwi vilivyoanguliwa hulisha kwenye punje ya kahawa. Hii husababisha punje kuanguka au kuoza kwani shina lililoharibiwa linaweza kuambukizwa kwa urahisi na bakteria na kuvu.
105⸱BVideo
105⸱CKuzingatiwa
Kupambana na CBB kunahitaji hatua kutoka kwa jamii nzima, kwani wadudu hao wanaweza kuruka umbali mrefu. Haitakuwa na manufaa ikiwa mkulima mmoja anatumia mitego ya beetle na wengine hawafanyi.
Mbali na mitego, kuna idadi ya hatua zinazopendekezwa kupambana na CBB:
- Kuboresha lishe ya mmea kupitia hatua za uzazi wa udongo (kwa mfano kupitia Biochar au Compost).
- Ukaguzi wa mara kwa mara wa mimea ya kahawa kutambua cherries zilizoambukizwa.
- Hatua za phytosanitary kama vile ukusanyaji wa mara kwa mara wa cherries na kusafisha ardhi kutoka kwa cherries zilizoanguka. Cherries zilizoanguka au zilizoambukizwa zinapaswa kuchomwa au kuzikwa kwenye udongo kuua lava za CBB.
- Ukusanyaji wa matunda yaliyobaki kwenye mmea baada ya kuvuna.
- Kupogoa na kuondoa suckering ili kuepuka uchafu.
- Kupanda miti ya kivuli inayopendekezwa na taasisi za utafiti (ona Chombo cha miti ya kusaidia). Mifumo ya kahawa iliyofunikwa inavutia ndege ambao hula wadudu. Hata hivyo, fuata wiani wa kivuli uliopendekezwa ili kuepuka kivuli kingi, ambacho mara nyingi huunda mazingira yanayofaa kwa wadudu kustawi.
Wakati: Mitego ni hatua ya kudumu. Inapaswa kusanikishwa mwanzoni mwa msimu wa mvua na kusafishwa na kujazwa tena kila baada ya wiki 2. Wakati chupa zinachakaa, zinaweza kubadilishwa.
105⸱DUtekelezaji
Zana
Kwa 1 ha
105⸱1Utaratibu
105⸱2
105⸱3
Si lazima kutundika chupa kwenye kila mti wa kahawa. Kwa kawaida, angalau mtego mmoja unahitajika kwa miti 30 ya kahawa. Hata hivyo, mitego mingi zaidi inapokuwepo, ndivyo inavyokuwa bora zaidi.
105⸱4
105⸱EFaida za kiuchumi
Gharama ndogo za dawa za kuulia wadudu
Zana hii hupunguza mahitaji ya dawa za kuulia wadudu na kwa hivyo huokoa gharama za pembejeo baada ya muda.
Kupunguza hasara
Zana hii inaweza kuzuia hasara katika mavuno na ubora wa kahawa.
105⸱FFaida za kijani
Dawa za kuulia wadudu zinahitajika kidogo
Zana hii hupunguza hitaji la dawa za kuulia magugu. Hii hupunguza uchafuzi wa maji, inalinda mfumo ikolojia, inaboresha maisha ya udongo, na inaokoa rasilimali.