#113Eddagala lya bisolo: Okuva mu malusu ga Chrysanthemum
113⸱AEndowooza y’ekiwandiiko
- Kikendeeza ebiwuka bya kirime
- Kikendeeza okufa okuva ku kofi
- Okwongera ku bungi bwa kibooko
- Kongera ku mutindo gw'ekyeya kya kawo
Okuggyamu ekimuli kya Chrysanthemum (Chrysanthemum cinerariaefolium) kisobola okukozesebwa nga ekirwanyi ky'ebirime eby'obutonde. Kirimu pyrethrins ezikosa ensiike y'ebirunzi, nga kino kibaviirako okufa.
Okuva mu malusu ga Chrysanthemum kigasa mu kulwanyisa:
- Ensowera ya Antestia (Antestiopsis spp.)
- Okusumbuwa kw'ekibala kya kawa (Hypothenemus hampei)
- Akawuka akalya ku bisubi bya kawa (Leucoptera coffeella)
- Ennyanja
- Enkwa
Okusinziira ku ngeri yonna, ebisusunku bya bimera by'awaka ebimanyiddwa nga obutwa bw'ebirime obutonde, bisobola okukozesebwa nga bintu ebirwanyisa ebiwuka ebyonoona mu kibala kya kawa. Bino bisobola okukendeza omuwendo gw'ebiwuka ebyonoona, nga kino kireetera ebimera bya kawa okuba eby'obulamu obusingawo n'okwongera ku bungi bw'omuceere n'obulungi bwakwo.
Okusinziira ku biwuka eby'omubiri okusinga eby'ekikemikali kwe kuba nti bitera kukosa byokka ebiwuka ebigendereddwaamu, bisobola okuvundibwa, bigasa mu byenfuna, era biboneka bulungi. Noolwekyo, okukozesa ebiwuka eby'omubiri, nga bwegattiddwako enkola ez'okulima ezitabula, kiyamba okulima kwa kawa okusigala nga kwa butonde, okukuuma obutonde bw'ensi era ne kuteeka ebyobulamu by'abalimi n'abaguzi mu kifo ekisookerwako.
113⸱BOby’okufumintiriza
Okulwanyisa ebiwuka ebiramu tekikosa bintu bya bulamu byokka wabula era kisobola okuleetera ebimera obulwadde singa bikozesebwa mu bungi obungi ennyo. Obuzibu obwo bubaamu okukula okutali kwa bulijjo, okuwotoka, n'okufuuka langi endala ku bitundu by'ekimera. Noolwekyo, kikulu nnyo okukozesa obungi obwakakasiddwa era obulondoolwa bulungi bwa bino ebiwuka ebiramu.
Okulaga obuwanguzi obw'enjawulo obulungi, ebiwuka ebitaasa ebirime byandibadde bikozesebwa nga ekimu ku nkola ey'okulwanyisa ebiwuka ebirumya ebirime, nga bikwatagana n'endala ez'okulwanyisa nga okukozesa abalabe b'ebirime ebisangibwa mu butonde n'empisa z'obulimi ez'okulondoola obulungi ebiwuka ebirumya ebirime.
Era, okulondoola n'okugeraageranya obungi bw'ebisolo ebirya ebirime mu nnimiro buli kiseera kikulu okusobola okukyusa enkola z'okuziyiza nga bwe kiba kyetaagisa era okufuna okusalawo okutegeerekeka.
Emyaka
Okukozesa omubisi gw'ekimuli kya Chrysanthemum kisembezebwa okutandika nga waliwo okulumbibwa kw'ebisolo ebyonoona. Okufuuyira kuno kusaanye okukolebwa buli wiiki bbiri.
113⸱CEkutekesa mu nkola
Okuteeka mu nkola
Kintu 1
113⸱1Okwetekateka
113⸱2Emitendera
Ebitundu bya pyrethrin mu bimuli biba bingi nnyo nga ekimuli ekisooka kimaze okuggulawo empapula zaakyo.
113⸱3
Ebimuli tebirina kukwatibwako mmere!
113⸱4
Bw'oba olina ebimuli bya Chrysanthemum ebipya era oyagala okukola eddagala ly'ensiri mangu, waliwo enkola endala etayitamu kukaza bimuli era etwala olunaku lumu okutegeka. Kola mukisa ebimuli ebipya ebikunguluddwa n'omwenge gwa isopropyl ogulimu obutundu 70 ku kikumi, nga okozesa ebitundu nga 30 ml z'omwenge ku buli kkiro 250 ez'ebimuli. Leka ekimuli kisike mu mwenge okumala ekiro, oluvannyuma kiyite mu kitambala kya muslin oba olugoye olulongoofu. Oluvannyuma, gattamu amazzi agannyogovu okukendeeza amaanyi g'ekitundu kya kawo kaakyo ekisooka.
113⸱5Nsaba
Okugoberera ebiragiro by'okuteekateeka ebiri waggulu, onooba ofunye ekivundu ekituufu eky'ekimuli kya Chrysanthemum nga ddagala lya bisolo.
Kikulu nnyo okukozesa obungi n'ebipimo ebyakakasiddwa era eby'okulondesa, kubanga ebitundu by'ekimera ebirala bireetawo obuzibu ku bimera bya kkaawa.
Kisabwa okusiga mu ssaawa ezitali z'omusana nnyingi, ng'ekiro oba enkya ettono, olw'ensonga nti obushuhe n'emisingi gya UV tebikyusa birungo bya bio insecticide.
Entereka
- Teeka omuggo ogw'ekika ekirwanyisa ebiwuka mu kifo ekikonvu era ekizikiza ekitali mu katangaala ka njuba butereevu.
- Kozesa ekintu ekisibiddwa okusigala nga ekirungo kikyalimu amaanyi.
113⸱DEmigaso Mubyenfuna
Ensasanya entono ku ddagala ly’okufuyira ebiwuka
Ekiwandiko kino kiyamba omulimi okukendeeza kubwetaavu bw’eddagala ly’ebiwuka munimiro, n’okukendeeza ensasanya kubikozesebwa okumala ekiseera.
Ensasanya kukuddaabiriza enimiro ekendeera.
Ekiwandiiko kino kiyamba mukw’ongeza obuwangazi bw’emiti gy’emwanyi. Okuddaabiriza emiti gy’emwanyi kuba tekwetaagisa kolebwa buli kiseera ekikendeeza ku nsasanya omulimi zakola mukulima emwanyi okumala ekiseera ekiwanvu ddala.
Amakungula g’emwanyi g’eyongera
Ekiwandiko kino kiyamba mukw’ogeza amakungula g’emwanyi n’enyingiza y’omulimi
Okufirizibwa kukendeera
Ekiwandiko kino kiyambako mukukendeeza okufirizibwa mumakungula n’omutindo gw’emwanyi.
113⸱EEmigaso gy'obutonde
Obwetaavu bw’edaggala bukendeera
Enkola eno ekendeeza obwetaavu bw’edaggala ezungu. Kino kikendeeza ku daggala eryonona amazzi mu migga n’enzizi, kikuuma obutonde bw’ensi, obulamu bw’ettaka bweyongerako, era kikekereza obyobugagga.
Obulamu bw’ettaka obulungi
Ekiwandiiko kino kiyamba mu kuteereza obulamu bw’ettaka(obuwuka obusirikiti, ensiringanyi, n’ebirala). Kino kikola omulimo gw’amanyi nyo mukutereeza endya y’ekirime n’obutonde.