#204Mukkeen qindeessituu
204⸱AYaada
- Lakkoofsa qilleensaa fi qabbana lafaa madaala
- Erosion hir'isuu danda'a
- Suppresses weed growth
- Lafee fi qabeenya uumamaa fooyyessu
- Lafee jireenyaa fooyyessa
Mukkeen ykn biqiltuun jireenyaa, jechoota garaagaraa kan waggaa tokkoo ykn kan waggoota hedduuf jiraatanii kan ta'an yoo ta'u, lafa qaawwa ta'e uffisuuf facaafamuu danda'an.
Lafti haguuggii fi eegumsa malee hafu baay'ina bishaanii fi qilleensaatiin akka lafa dhangala'uufi akkasumas ifa aduu suuta suutaan saffisaan akka lafa gogu godha. Jijjiirama qilleensaa kanneen kana hammaachisa jira.
Mukkeen nyaataa buna qotanii jidduu facaasuun jijjiirama qilleensaa kanaaf akka of qopheessan ni gargaara. Mukkeen kun lafa irraa aduufi rooba hamaa ittisuun, qulqullina lafaa eeguufi akka lafti qorraafi hamtuu hin qabne taasisa. Mukkeen kun biqiltuuwwanii lafa keessa seenanii, bishaan roobaa akka lafa keessa siqan ni dabalataa, yeroo isaan diigaman immoo lafa keessa humna qabeessa uumamaa uumu. Mulch jiraataanis guddina horsiisee bulaaf ni danqara. Yeroo isaan babal'atanii dhaabbatan, mukkeen kun ni muramaa, balfa isaanii immoo mulchii ta'ee lafa buna jidduu marfamuuf ni fayyadama.
Gosa baala mukaa garagaraan faayidaalee dabalataa garagaraa kennu: Baala leguminous biqiltuuwwan nitrogen lafa keessatti dabalu. Baala fakkaataa ciibsaa hamma guddaa kan qabu fi riziiqii uumuu danda'u, kunis lafa keessatti qabiyyee orgaanikii dabaluuf gargaara. Riziiqii isaanii bal'aa fi cimaa – fibrous – lafa tuqaa danda'uun lafa walitti makuu danda'u. Akkasumas, riziiqii isaanii irraa kan ka'e, baay'inaan nyaata barbaadu, keessattuu nitrogen fi kanneen biroo kan biqiltuuwwan duraanii hafan. Baala ciibsaa muranii mul'ataa irratti hambisuun booda, nyaatni kunniin biqiltuuwwan bunaa biratti deebi'ee argama. Yoo filannoo nyaata yookiin baala foonii fayyadamuuf ta'e, nyaata, foon beeyiladaa, yookiin galii dabalataa kennuu danda'u.
Mukkeen nyaataa faayidaa alaatiin qaban keessaa tokko, dhukkubaafi belbeloota hedduu hir'isuu fi hamaa isaanii xiqqeessuudha. Kunis, tokkoffaa, biqiltuu keessatti bishaanii fi nyaata barbaachisu hir'isuu irraan kan ka'e, ofirraa ittisuu danda'a, lammaffaa, lafa keessatti jireenya uumamaa garaagaraa fooyyessuun, dhukkuboota lafa irraa madde ittisuuf gargaara.
204⸱BViidiyoo
204⸱CYaadatamuuf
Sanyii midhaan qopheessaa itti fayyadamnu cimaa ta'uu qaba, nyaataa fi bishaan xiqqaa barbaadu qaba, akkasumas ittiin horsiisuuf ykn bishaan ittiin dhangalaasuuf baay'ee xiqqoo ykn waan hin barbaachifne qabaachuu qaba. Kunis yeroo fi kaffaltii itti guddisuuf tajaajila barbaachisu gad buusa. Haa ta'u malee, midhaan qopheessaa kunniin too'annoo xiqqaa barbaadu, akka isaan baay'isee hin guddannee fi mukoota buna waliin bishaanii fi nyaataa irratti wal hin dorgomne mirkaneessuuf.
Akkasumas, ni beekamuu qaba kanneen biqiloota haguuggii ta'an tokko tokko weerara qabu, isaanis mukkeen bunaa faana ol ka'uun ni madaalu.
Maddi qonnaa fooyya'iinsa tokko yookiin waggaa lama booda mul'achuu qaba. Maddi qonnaa qaama salphaa ta'e qabaataa fi soorata bineensota xixiqqaa fi fangasii akkaataa itti guddatan agarsiisu mul'achuu qaba.
Yeroo
Rooba eegaluun dura midhaan nyaataa facaafamuu qaba.
204⸱DHojiirra Oolmaa
Meeshalee
Sanyii midhaan qabeessa kan eegumsaaf malan keessaa:
Brachiaria ruziziensis
Brachiaria ruziziensis kun biqiloota rooba qabu keessatti guutummaatti facaafamuudha. Braaziil keessatti qonnaa haguuggii ta’ee fi qonnaalee Guwaatemaalaa fi Hoonduuraas keessatti fayyadamuun beekama. Buna caalaa hongee dandamachuu danda’a fi madda sochii haroomee qilleensaa gadi fageenyaarraa gara sochii lafa irraatti gargaara.
Hubadha: Yeroo coqorsa fayyadamtuu, garuu sanyii hin mijoofne qofa filadhu Brachiaria Ruziziensis.
Cajanus cajan (Burtukaana Guandu / Yeroo burtukaanii)
Cajanus cajan (Burtukaana Gandul) bineensa ykn mukkeen (Fabaceae) keessaa tokko dha. Kanaafuu, nitrogenii lafa keessatti makamuun bunni itti fayyadamu danda'a. Gandul faayidaa guddaa qaba, bosona ta'ee akka dhaabbatuufi bunaaf iddoo gabaabaa keessatti hirriba kennuuf carraa qaba. Hirribni kunis naannoo sana qilleensa hir'isa. Waggaa waggaan ji'a ja'aa hir'isuun bunaf faayidaa qaba.
Crotalaria sp. (Crotalaria)
Crotalaria sp. (Crotalaria) bunaaf faayidaa qabeessa ta'ee argama. Kanaaf, niitiroojiinii lafa keessatti akka galfamu godhuu danda'a. Tokkoon tokkoo faayidaalee Crotalaria keessaa, ol guddachuu isaa kan nama harkisu yoo ta'u, kunis bunaaf iddoo gabaabaa keessatti hedduminaan eegumsa ni kenna.
Raphanus sativus L. (Fodder radish)
Raphanus sativus L. (Naboo foddaa/Radish), maddi isaa dheeraa lafa keessa gadi fagaatee argama. Kanaafuu, lafa miidhagsa fi midhaan itti aanan bishaan salphaatti akka argatan taasisa. Foddaa midhaanii akka ta'u ni fayyadama.
Fagopyrum esculentum (Bakiiwwii)
Fagopyrum esculentum (Buna Qamadii / Buckwheat) bara baraan biqilaa fi maatii Polygonaceae keessatti ramadamti. Sirni dhangala'oo isaa akka 'pseudocereal' tajaajila, nyaataaf oolu ni danda'a.
Baaqela
Millet kun garee coqorsa xiqqaa dheedhii keessatti ramadama. Nyaata namaaf yookiin nyaata beelladaaf oolchuuf gargaaramu danda'a.
Sirni biqiloota uwwisaaf oolan akkasumas akka qophaa'inaatti qarshii itti baasan gatii qopheessuun daldala keessatti argamu.
204⸱1Qophii
Buna qilleensotaa fi buna dhukkubsatoota waliin walqixxummaa qabaachuun, buna qilleensotaa fi buna dhukkubsatoota waliin walqixxummaa qabaachuun (kamiiyyuu 2.5 m / 8 ft (Arabica) yookaan 3 m / 10 ft (Robusta)) gargaarsa guddaa qabaachuu dandeessa.
204⸱2Facuuf
204⸱3Hojjettoota
Mukkeen qabatanii ol ka'an daakuu irratti guddifamu danda'u.
204⸱4
204⸱5
204⸱6
- Yeroo gannaa dheeraaf roobni hin jirre keessatti, lafa qopheessuuf meeshaa kutamee dhumaa ta'e dhangala'aa xiqqeessuuf olkaa'uun gaariidha.
204⸱EDinagdee bu’aa
Gatii hojjattootaa gadi-aanaa
Meeshaan kun jalqabaa irratti hojiirra oolchuuf dabalataan hojiirra oolmaa fi baasii meeshaalee dabalaa uumuun danda’a. Haa taʼu malee, faayidaaleen ishee dhuma irratti baayʼina hojjettootaa xiqqeessuu fi akkasumas baasii gadi aanaa fidu.
Gatii ittiin bitanii gad buusu
Meeshaan kun ittifayyadama xaa'oo sintetikii gadi aanaa akka ta'uuf kan gargaaru yoo ta'u, kanaafuu baasiiwwan barbaachisoo yeroo dheeraaf hir'isa.
Herbisaayidii gad aanaa
Meeshaan kun baay'ina omisha farra ilbisootaa hir'isa waan ta'eef, yeroo dheeraaf kaffaltiiwwan dabalataa ni hambisa.
Callaa bunaa ni dabala
Fayyadamni meeshaa kanaa callaa buna dabaluun galii dabalataa fida.
Galii dabalataa
Meeshaan kun galii dabalataa argamsiisuuf carraa qaba.
204⸱FFaayidaalee Magariisa
Xaa'oo sintetikii gadi aanaa barbaachisa
Meeshaan kunis akkaataa ittiin barbaachisummaan feertilayizaroota sintetikii hir'atu ni gargaara. Kunis qilleensa keessatti gadi lakkisuu fi bishaan faaluu hir'isa, jireenya lafaa fooyyessa, akkasumas qabeenya ni qusata.
Herbaysiidota gadi aanaan barbaachisu
Meeshaan kun hir'ina ittisa farra ilbiisotaa hir'isa. Kunis faalama bishaanii hir'isa, naannoo eegumsa godha, jireenya lafaa fooyyessa, akkasumas qabeenya ni tiksisa.
Fayyummaa biyyee fooyyessu
Meeshaan kun fayyummaa fi qabiyyee biyyoo (maayikiroobs, rammoo qumbursaa/earthworm kkf) ni foyyeessa. Kun ammoo nyaata/albuudota biqiltuu keessatti shoora guddaa qaba, akkasumas qilleensa naannoo qulqqulluu ta’e ijaaruuf ni gargaara.