#601Kuusaa ragaa fi qorannoo buʼaa argamsiisuu
601⸱AYaada
- Ifa maallaqaa ni cimsaa
- Gogaa qorannoo bu’aa argamsiisuu fooyyessa
- Humna dandeettii hordoffii seeraa cimaa godha
- Murtii odeeffannoo guutuun irratti hundaa’e gochuu ni gargaara
- Deeggarsa jabaachuu qonnaa yeroo dheeraa
Kuusaa ragaa fi qorannoo faayidaa argamsiisuu gochuun, bulchiinsa qonnaa ogummaa qabu keessatti wantoota ijoo dha. Baasii, humna hojii fi galii sirnaan galmeessisuun, qotiyyoon baasii oomishaa dhugaa isaanii fi bu’a qabeessummaa isaanii kiiloo giraamii ykn hektaara tokkoo irratti maal akka ta’e hubachuu danda’u. Ifa kanaan, qotiyyoon meeshaalee ittiin oomishan kam akka xiqqeessan, akkasumas yoom akka bitan yookaan gurguran murteessu danda’u.
Yeroo galmeen kun karoora yeroo midhaan gahu waliin walitti hidhame, galmeen kun maatii gargaree baasiiwwan guddaa fi deebii liqii isaanii dursee akka qopheeffatan gargaara. Dabalataanis, diinagdee qonnaa qofaan ala, galmeewwan sirnaan qindaa’anii fi hordofamuu danda’an iftoomina fi itti gaafatamummaa gara bittoota, waldaa qonnaan bultootaa fi karoora raggaasii gara garaatti cimsu.
Waliigalaan, meeshaan kun murtii sammuu guutuun fudhatamu deeggaruun qonna hojii daldalaa sirnaan qindaa’e fi itti fufa qabu kan balaa gabaa fi haala qilleensaa waliin walqabatuuf qophaa’ina isaa fooyyessu godha.
601⸱BYaadatamuuf
Gatiin hunda galmaaʼuu qaba, baasii ifaa fi kan hin mulʼanne akka hojjettoota maatii, geejjibaa fi tajaajiloota illee dabalatee.
Galmeen galii guyyaa, baay’ina, gatii, bittoota, akkasumas faayidaa dabalataa argame ifaan agarsiisuu qaba.
Waliigalteefi hordoffiin murteessaadha: Baay’ina safaraa sirrii ta’e fayyadamuun fi galmeewwan hojii addaa, akka midhaan gahuufi gurgurtaa, waliin ifaan walitti hidhuun, odeeffannoon yeroo dheeraaf walbira qabamuu danda’a.
Ragaawwan bittaa, herregaawwan kaffaltii fi galmeewwan galii ykn hojjettootaa yeroo barbaachisu mirkaneessuuf salphaan akka argamanitti sirnaan qindaa’anii fi kuufamuu qabu.
Galmeewwan salphaa fi yeroo baay’ee godhaman dogoggora ni xiqqeessu, badii odeeffannoo ni ittisu, akkasumas gabaasa walitti qabuuf salphisa. Dabalataanis, haala addaa ta’an akka balaa bineensotaa, qilleensa hamaa, yookaan jeequmsa gabaa galmeessuun, jijjiirama baasiifi oomishaa ibsuuf gargaara.
Sirna salphaa haala jireenya keetiin walsimu filadhu. Inni kitaaba barreeffamaa taʼuu dandaʼa, gabatee galmee sirna qindaaʼee, yookaan meeshaalee dijitaalaa – karaa garaagaraatiin galmeen ni gaggeeffama, hanga ati itti fayyadamtuutti. Yoo feetan, “HRNS Farmer Field Book - Record keeping and profitability analysis” jedhamu kan Kutaa Dubbisuu Dabalataa gadiitti kenname sana fayyadamuu dandeessa.
Ilaalchaan duraa dursee, galmeen hojii haa qajeelchu. Odeeffannoon yoo qofa walitti qabame utuu hin taane, hanqinoota hojii mul’isuuf, tarsiimoo fooyyessuuf, daldala irraa bu’aa argachuu fi balaa gabaa fi qilleensaa dandamachuu akka danda’amu gochuuf yoo itti fayyadame qofa faayidaa qaba.
Yeroo
Kuusaa ragaa fi qorannoo faayidaa argamsiisuu yeroo hunda, guutuu yeroo oomishichaa keessatti, hojiirra ooluu qaba.
Galmeewwan yeroo hunda, guyyaa guyyaatti yookaan torban torbaniitti godhaman, baasii, hojjataa fi galii sirriitti akka galmaa’an taasisu; akkasumas odeeffannoon dhabuun akka hir’atu ni gargaara.
Gabaasni ji’a ji’aan walitti qabaman qulqullina maallaqaa fi baajata maatii yookaan qonnaa hordofuu gargaara; yeroo ji’a qilleensaa yookaan xumura marsaa immoo, madaalliiwwan ijoo akka baasiin oomishaa yunitii tokkoo, gatii gurgurtaa fi faayidaa hafeen akka shallagamaniif carraa kenna. Gabaasni kunneen bu’uura madaallii hojiirra oolmaa fi karoora marsaa oomishaa itti aanu qopheessuuf tajaajilu.
Yeroon barbaadamu muraasa dha, garuu walitti fufiinsa irratti hundaa’a. Yeroo galmeen yeroo yerootti, guyyaa guyyaatti yookaan torban torbaniitti haaromsamu, galmeessi guyyaa yookaan torbanii yeroo gabaabaa qofa fudhata, qorannoonis saffisaan xumuramuu danda’a. Akkasumas, odeeffannoon yeroo barbaadamu argamuu isaa ni mirkaneessa.
601⸱CHojiirra Oolmaa
Meeshalee
601⸱1Prosedura
Sirna galmee kuusuu qindeessi
Sirni salphaa fi tajaajilamuu salphaa ta’e, sirna walxaxaa ta’ee yeroo hunda hin fayyadamamne caalaa bu’a qabeessa dha.
601⸱2
Hojii fi baasii qonnaa galmeessi
Humni hojii baayʼinaan qooda guddaa baasii oomishii keessaa qaba; yeroo hunda addaan baasamee ifatti galmaaʼuu qaba.
Hojii mindaa hin qabne mindaa hojii mindaa argatu kan walfakkaatuun akkaataa itti madaalamu qaba. Haaluma hojii irraatti, kun hojii sana yoo nama mindaa argatuun hojjetameef kaffalamuun qabu akka ta’eetti baasii walfakkaataa kennu jechuu dha.
601⸱3
Oomisha fi midhaan galmeessi
601⸱4
Gurgurtaa fi galii galmeessi
601⸱5
Galmee deeggarsaa qindeessi
Yeroo barbaachisaa taʼeitti, ragaan galmee walsimoo isaanii waliin walitti hidhamuu dandaʼu akka taʼe mirkaneessi.
601⸱6
Galmee ilaali oo qoradhu
Fakkiiwwan yeroon wal-qixa ta’an fayyadamuun, yeroo gannaa gara gannaaatti madaallii hiika qabu gochuu fi gabaasa waldaa qonnaan bultoota, bittoota, yookaan karoora raggaasii gara garaatti dhiyeessuuf gargaara.
601⸱7
Sirna eeguu fi haaromsuu
601⸱DDinagdee bu’aa
To’annoo Gatii Caalaa
Meeshaan kun baasiiwwan hin barbaachisne adda baasuu fi xiqqeessuuf si gargaara.
Bu'aa Daldalaa Fooyya'e
Meeshaan kun amalaalee fi kenniinsawwan bu’aa guddaa kennan maal akka ta’an hubachuuf gargaara.
Murtii Odeeffannoo Qulqulluun Ittiin Fudhatu
Meeshaan kun filannoowwan maallaqa ittiin ittiin baasu, fayyadama galiiwwan gurguddoo fi hojjii humna namaa irratti hundaa’an gochuu keessatti si gargaara.
Qophii Cimsame
Meeshaan kun galii fi baajata yeroo itti aanu sirnaan fi haala madaalawaan dursee tilmaamuuf si gargaara.
Humna Waliigaltee Gabaa
Meeshaan kun gatii oomishaa kee dhugaa beekuun gatii haqa qabeessa waliigalteef gargaara.
601⸱EFaayidaalee Magariisa
Fayyadama qabeenya cimaa
Meeshaan kun, akkaawwan akka qorichoota lafaaf, bishaanii fi humna ibsaa fakkaatan hordofuun, itti fayyadama baayʼee dachaa taʼe fi miidhaa naannoo irraan gaʼu ni xiqqeessa.
Bulchiinsa Lafaa fi Qilleensa Lafaa Fooyya’e
Meeshaan kun baasii fi oomisha sirriitti akka hubatamu gargaara; akkasumas, mulchiingii, biqiltuu uwwisaa fayyadamuu fi geeddaruu midhaanotaatiin fakkaatan amala qabeenya eegu akka hojiirra oolan ni jajjabeessa.
Haalota Qilleensaa Jijjiiramaa Waliin Waliigalu
Meeshaan kun odeeffannoo bu’a-qabeessummaa kennuun, qonnaan bultoota haala qilleensaa jijjiiramaa fi balaa hamaa irratti hunda’uun tarsiimoo jajjabina qilleensaa ittiin horatan keessatti akka ittiin maalummaa maallaqa isaanii ittiin qoodu gargaara.
Mallattoo kaarboonii xiqqeessame
Meeshaan kun tajaajilaalee fi geejjiba haala qindaa’een fayyadamuun, baay’ina bunaa tokkoo irratti qiiqaa gad xiqqeessu ni gargaara.
Deeggarsa Maallaqa Itti Fufiinsa Qabeessaaf
Meeshaan kun odeeffannoo bu’a-qabeessummaa kennuun, qotee-bulaan hojiiwwan fi teeknooloojiiwwan itti fufiinsa qaban (muka haayaa, bishaan qubsumaan qooduu, to’annoo gogaa lafaa) keessatti akka ittiin qooda fudhatan gargaara.
Dandeetti Qonna Yeroo Dheeraa
Meeshaan kun qabeenya dinagdee fi naannoo walsimsiisuun, sirna ekooloojii yeroo dheeraaf tiksuu fi balaa qilleensaa fi jijjiirama gabaa irratti ofirraa ittisuuf dandeettii dabaluun gargaara.