#203Mulching
203⸱AYaada
- Lakkoofsa qilleensaa fi qabbana lafaa madaala
- Erosion hir'isuu danda'a
- Madda gabbisuu dhabamsiisa
- Qaama ciisichaa fi qabiyyee uumamaa fooyyessa
- Lafee jireenya qonnaa fooyyessa
- Bishaanii fi nyaata summaa'aa midhaanii fooyyessu
Mulchinni qabbana qamadii ykn bishaan dhangala'aa jiru kan lafa jidduu safaroota fi mukkeen gidduu uwwisuuf oolu. Qamadiin hundi akka fayyadamu danda'amu, akka qamadii gogaa, sibiila, hidda, qamadii ykn akkasumas meeshaalee qulqullina qaban kan akka kompostii fa'a.
Lafaa fi qilleensa hin eegamneen saamunni lafaa tuullaa bishaanii fi qilleensaan dabalataanis qabbanaa lafaa sababa ifa aduu tiinii fi qallinaan ni uumama. Jijjiirama qilleensaa kanneen kana hammaachisaa jira.
Mulching kun dhiibbaa jijjiirama qilleensaa ittiin of eeggannoo gochuu dandeessisa. Lafti akka aduu fi rooba irraa hin miidhamne eeguun, haalan qotuu dhabamsiisuu, akkasumas lafa qilleensa qabu fi wal madaalu qabaachuu isaa eeguun gargaara. Akkasumas, mulching kun akka biqiloota biyyee keessaa nyaata argatanii fi yeroo dheeraaf qaama lafaa fooyyessuun gargaara. Faayidaa mulching irra caalaa ta'e tokko, kunis tapha fi cimina dhukkuboota fi belbeloota hir'isuu dha. Kunis, jalqabaa, biqilootaaf qilleensa fi nyaata dhabuun akka isaan hin miidhamne taasisuun, lammaffaa, qaama lafaa keessatti jireenya uumamaa fooyyessuun, dhukkuboota lafa keessaa ittisuuf gargaara.
203⸱BViidiyoo
203⸱CYaadatamuuf
Maddi mul'ataa tokko tokko bineensota fi siqeeqqee mukkeenii buna keessatti fiduu danda'u. Qabiyyee bunaas ni hambifamu qabu sababni isaas rakkoo lameen kanas fiduu danda'u. Qabiyyee bunaaf lafa fooyyessuuf oolchuun dura, akkaataa ittiin soorata Kompostii ykn Bokashi keessatti oomishamuun akkaataa ittiin bineensota fi dhukkuboota danda'aman ni miidhama.
Buna qotee bulaa keessatti akka biqiloota mulchii hin babal'anne ittisuuf, yeroo isaan siemen hin qabneetti muranii facaasuun barbaachisaa dha.
Haalli naannoo irratti hundaa'uun, yeroo bonaa keessatti mulching ibidda qabsiisuu danda'a. Ibidda mulch ittisuuf, lafa qulqulleessuuf ibidda hin qabsiisinaa. Akkasumas, meeshaalee ibidda qabsiisan akka sigaaraa yookiin qaatii mulchii keessatti hin darbinaa.
Mulchii asirratti ibsameef jijjiirama kan ta'u Mukkeen dhaabaa (Mulchii jiraatu). Mukkeen dhaabaa faayidaalee adda addaa qabu, lafa fi mukkeen bunaatiif eegumsa gochuu mulchii kutameen akka ta'e, garuu biomassii omishuuf bakka dabalataa hin barbaachisu sababiin isaas kuduraan buna keessatti walitti makamee jiraata. Akkasumas, mukkeen dhaabaa muraasni nitrogen fix gochuun lafa keessatti makamuun, bunaaf tola ooltummaa barbaachisaa ta'e kennu.
Garuu, yoo matiryaalii mulchii alaa argamu yoo ta'e, mulchingiin asirratti ibsame kun qonna bunaaf jijjiirama haala qilleensaa eerameef qophaa'uuf tarkaanfii ammayyaa ta'uu danda'a.
Yeroo: Mulchii kan ta'u yeroo kamirrattuu baay'inaan dhiyaachuu danda'a. Garuu yeroo gaariin isaa rooba eegalee dura yookiin booda roobaa 2-3 ta'uun dura. Akkasumas, mulchii kun rooba dhufu qabatee itti fufsiisuuf gargaara.
203⸱DHojiirra Oolmaa
Meeshalee
Fakkeenyaaf, mulchiin kan ta'u qottoo, hiddii, bineensa, ykn biqiloota gogaa qaban keessaa:
- Bishingaa
- Masinnii
- Soyyaa
- Muuzii
- Pennisetum americanum (Bofa)
- Raphanus sativus L. (Biiti dheedhii)
- Lupinus albus (Lupiin jedhamu)
- Cenchrus purpureus/ Pennisetum purpureum (Marga saree/Napier)
- Urochloa ruziziensis (Biraakiiyaariyaa)
- Panicum maximum (Marga Giinii)
- Mucuna pruriens (Baqannaa gogaa)
- Crotalaria sp. (Crotalaria)
- Cajanus cajan (Gandul, Feijão Guandu, qoolloo Haricot)
- Tephrosia genera (yeroo dargaggummaa / foonii qabuutti fayyadamu yoo ta'e)
- Fkf.
203⸱1Prosedura
203⸱2
Qorichaa mukaa bunaatti hin tuqamin jechuudhaan, akka inni dhibee fi bokkaa hin qabne ittisuuf. Kunis, fakkeenyaaf, dhibee garaa mukaa fi antoota fi parazayitoota mukaa sana akka biraatti fayyadamuun mukicha weeraruuf yaalan ittisuuf gargaara.
203⸱3
- Qottoonni gogaa qorichaa yeroo hundaa eeggamuufi yeroo yeroon haaromsamu qaba.
203⸱EDinagdee bu’aa
Gatii hojjattootaa gadi-aanaa
Meeshaan kun jalqabaa irratti hojiirra oolchuuf dabalataan hojiirra oolmaa fi baasii meeshaalee dabalaa uumuun danda’a. Haa taʼu malee, faayidaaleen ishee dhuma irratti baayʼina hojjettootaa xiqqeessuu fi akkasumas baasii gadi aanaa fidu.
Bishaan xaa'oo gad bu'aa
Meeshaan kun bishaan ittiin waraabamu hir'isuun kanaafuu baasii isaa gad buusa.
Herbisaayidii gad aanaa
Meeshaan kun baay'ina omisha farra ilbisootaa hir'isa waan ta'eef, yeroo dheeraaf kaffaltiiwwan dabalataa ni hambisa.
203⸱FFaayidaalee Magariisa
Bishaan xiqqoo barbaachisa
Meeshaan kun bishaan qusannoo keessatti akka qusatu gargaara. Kunis bishaan akka qabeenya xiqqaa ta'eetti ni qusata.
Herbaysiidota gadi aanaan barbaachisu
Meeshaan kun hir'ina ittisa farra ilbiisotaa hir'isa. Kunis faalama bishaanii hir'isa, naannoo eegumsa godha, jireenya lafaa fooyyessa, akkasumas qabeenya ni tiksisa.