Kusanya taarifa toka kwa wadau

Muhtasari

wataalamu wa ndani, kama vile waajiriwa wa mashirika na makampuni yanayotoa huduma za ugani, kwa kawaida wanakuwa na ujuzi wa kina juu ya mifumo ya uzalishaji wa kahawa, wakulima husika na hali yao, pamoja na changamoto kuu zinazitokea. Kwenye mahojiano au mikutano ya ana kwa ana, wadau hawa wanaweza kutoa taarifa muhimu juu ya athari zinazotokana na hali ya hewa, pamoja na mbinu mbali mbali za makabiliano.

Mbinu

mikutano au mahojiano na wadau (hasa wataalamu wa maeneo hayo)

Matokeo

utambuzi wa athari kwa kilimo cha kahawa na ustawi wa wakulima zinazosabaishwa na hali ya hewa;
utambuzi wa baadhi ya kinga kutokana na mazoea au utafiti

Nadharia

Lengo kuu la mikutano au mahojiano haya ni kugundua jinsi gani wataalamu hawa wameona athari za mabadiliko ya tabia nchi kwa mazingira yao, na kuangalia kama wana mawazo yoyote juu ya jinsi kuyatatua.

Mahojiano yanatakiwa kuwa na mpangilio wa kiasi, yakitumia maswali kama yafuatayo:

Je, umegundua mabadiliko yoyote kwenye hali ya hewa ya ukanda wako kwa miaka 20 hadi 30 iliyopita? Kama nyido, ni lini mabadiliko haya yalianza kutokea? Je, umegundua mabadiliko ya mvua au joto kwenye miezi au misimu maalum? Kumwekuwa na mabadiliko kwenye misimu ya uzalishaji?
Nini ni athari za mabadiliko ya tabia nchi zinazotarajiwa kwa ukanda huu?
Nini itakuwa matokeo kwa uzalishaji wa kahawa? Mabadiliko haya yatakuwa na maana gani kwa wakulima wa kahawa na hususan kwa wakulima wadogo wadogo?
Wakulima wanaangalia vipi mabadiliko ya tabia nchi na athari zake kwenye mashamba yao ya kahawa?
Nini ni ushauri wako juu ya makabiliano na mabadiliko haya?

Kikwazo kikuu cha mikutano hii inaweza kuwa upungufu wa muda wa kutosha kwa upande wa wanaohojiwa (angalian “Kujifunza kutokana na uzoefu: Mikutano ya wadau au Mahojiano ya ana kwa ana?” hapo chini). Hii ikitokea, mahojiano ya ana kwa ana yanaweza kuwa njia nzuri ya mbadala, badala ya mikutano au semina. Andaa mpangilio rahisi wa mahojiano ambao utakusaidia kuwa thabiti na kunukuru kwa kutumia vigezo.

Kujifunza kutokana na uzoefu

Mikutano ya wadau au Mahojiano ya ana kwa ana?

Kwenye utekelezaji wa Mradi wa c&c Brazil, ilikuwa vigumu kuwahusisha wadau kila mara. Waajiriwa wa c&c walitarajia kujenga kikundi cha wataalam watakaoambatana na utekelezaji wa mradi, ili kutathmini uzoefu wa mashambani na kujibu maswali muhimu. Kulikuwa na matumaini kuwa kikundi hiki kitawezesha kubadilishana taarifa na kuhusisha wataalamu wa ndani kuanzia mwanzo.

Lakini, ni muhimu kuzingatia kuwa shughuli hizi kawaida ni kazi ya ziada juu ya kazi za kila siku. Mikutano ya ana kwa ana inaweza kuwa migumu kutokana na umbali au muda, na mazungumzo ya mara kwa mara kwenye simu pia yanakula muda mwingi mno. Hivyo, kuhusishwa kwa wataalam wa ndani mara nyingi si rahisi, na ni lazima ukubali mazingira haya; lakini baadhi ya vizuizi vinaweza kuepikiwa ukiwa mvumilivu na kutumia fursa ya warsha au mikutano ya wadau ya sekta. Tumia fursa hizi kutoa taarifa juu ya maendeleo ya mradi na kutafuta ushirikiano toka kwa wabia waliopo. Ushirikiano wao unaweza kuchukua muda.

Kwa upande wa Brazil, kamati ya wataalamu iiweza kuundwa baada ya muda, na hii inaendelea kutathmini maendeleo ya mradi pamoja na kuchangia kuendeleza na kusambaza mchakato. Kwa upande wa Tanzania, mahojiano ya ana kwa ana ilifanyika na wadau maalaum kwa kufuata dodoso la mpangilio wa kiasi fulani. Baada ya kutathmini majibu, semina ya ziada ilipangwa na wadau ili kujadili matokeo na mbinu za makabiliano.

Utahitajika kuwa mwepesi wa kubadilika kwenye mchakato wako na kutambua kuwa wadau tofauti watajishirikisha wa njia tofauti.

Mwongozo wa Vitendo

Lengo

Kujifunza jinsi gani wadau tofauti wanadhani juu ya athari za mabadiliko ya tabia nchi kwa ngazi ya kienyeji na mawazo waliyokuwa nayo juu ya kukabiliana nazo.
Kujumuisha ujuzi wa wataalam wa kienyeji kama pembejeo ya thamani kwa tathmini ya changamoto za mabadiliko ya tabia nchi

Matokeo tarajiwa

Muhtasari wa athari za mabadiliko ya tabia nchi kwa uzalishaji wa kahawa, na orodha ya mbinu zinazofaa kwa makabiliano.

Muda unaohitajika

Kulingana na utakavyotekeleza mahojiano, kama mkutano au kwa mkulima mmoja mmoja.

Mahitaji

Ubao wa flip chart na karatasi zake, peni za rangi tofauti (jumla ya ishirini hivi), kadi ndogo za karatasi, karatasi ya gundi na kazi za majina.

kikundi cha watu wameketi kwenye meza katika chumba wakitazama wasilisho. — Umbo la 35: Mkutano wa wadau wa c&c nchini Trifinio

Mwongozo wa maswali kwa mahojiano ya wadau au mkutano:

Je, umeona mabadiliko yoyoteya tabia nchi kwenye ukanda wako (mikondo ya mvua na jotoridi) kwa muda wa miaka 20 hadi 30 iliyopita? Kama ndiyo, tafadhali eleza zaidi.
Je, kumetokea matukio iliyokidhiri kwa miaka ya nyuma? Ni matukio gani na mara ngapi?
Ni kwa njia gani mabadiliko haya yameathiri uzalishaji wa hapo wa kahawa?
Wakulima wanadhania nini juu ya mabadiliko ya tabia nchi na athari zake kwa mashamba yao ya kahawa? Kumekuwa na mabadiliko yoyote kwa misimu ya uzalishaji?
Mabadiliko haya nana maana gani kwa wakulima wadogo wadogo wa kahawa? Ina matokeo gani kwa uzalishaji wa kahawa?
Kumekuwa na mabadiliko ya tabia ya ukulima, labda kutokana na hali ya tabia nchi kubadilika?
Nani anaathirika zaidi na utofauti wa tabia nchi (wanaume, wanawake, wavulana au wasichana) na ni kwa njia gani wanaathirika?
Zipi ni athari zinazotarajiwa za mabadiliko ya tabia nchi kwa ukana huu?
Nini ni ushauri wako wa kukabiliana na mabadiliko haya?
Je, kuna mvutio wowote wa kujifunza zaidi juu ya changamoto hizi na mbinu mbali mbali za mwitikio?

Utaratibu

Tayarisha ramani ya wadau: tambua wataalamu wenyeji kama vile wakulima wa kahawa, au maafisa ugani au waajiriwa wa wanunuzi wa kahawa, walio na ujuzi wa kina juu ya mifumo ya uzalishaji wa kahawa kwa ukanda maalum. Tambua pia changamoto kuu.
Fanya mahojiano ya ana kwa ana, na/au mkutano rasmi wa wadau wa kahawa wa ukanda (kwa nusu siku au siku nzima).
Ukipanga mkutano wa wadau, wape wahudhuria maelezo kwa ufupi juu ya mchakato wa c&c na changamoto za mabadiliko ya tabinachi.
Unaweza pia kuunda makundi madogo madogo wakati wa mkutano ili kujibu maswali (angalia mwongozo wa maswali kwa mahojiano na wadau au mikutano hapo chini), au kusanya majibu kwa kupitia zoezi la kufukiria na kujadili (k.m. kila mhudhuria aandike jibu la kila swali utakalouliza kwenye kadi tofauti).
Jadili majibu na kikundi kizima na waombe wahudhuria wote wafikie muafaka juu ya changamoto kuu.

Kujifunza kutokana na uzoefu

Mkutano wa wataalamu wa kutambua matatizo nchini Trifinio

Mkutano wa ubainishaji ulifanyika na mafundi wanane kutoka PROTCAFES (Proyecto Trinacional Café Especial Sostenible) kujdili jinsi gani mabadiliko ya tabia nchi inaathiri uzalishaji wa kahawa. Mafundi waiulizwa kwanza kama wanaamini kuwa mabadiliko ya tabia nchi yameshakuwa yakiathiri uzalishaji wa kahawa , na wote wanane walikubali. Kisha waliobwa watathmini, kulingana na uzoefu wao, uzito wa aina mbali mbali ya vigezo zilikuwa zinaathiri uzalishaji wa kahawa, moja kwa moja na kwa njia nyigine, na kupanga majibu yao kulingana na ngazi ya athari (ndogo sana, ndogo, wastani, juu na juu kabisa)

Kwa kufwata tukio maalum ya tabia nchi, ilielekea kuwa dhoruba, mvua isiyotabilika, na jotoridi za juu ndizo athari kuu kushinda zote. Hata hivyo, ukame na upepo mkali pia zilitambuliwa kuwa zina athari kwa uzalishaji. Kwa kufwatilia athari maalum kwa zao la kahawa, magonjwa yalionekana kuleta wasiwasi kubwa zaidi, na wote waliojibu kuitathmini kuwa juu au juu kabisa. Walipoulizwa kutathmini ukali wa wadudu na magonjwa, kutu ya majani ilikuwa ni tatizo kuu, ikifwatwa na madoa ya majani (leaf spot) (Ojo de Gallo, Mycena citricolor na Cercospora cofficola). Mdudu pekee aliyetambuliwa kuwa wa athari ya wastani hadi juu ni Ruhuka (CBB).

grafu ya pau inayonyesha idadi ya aina tofauti za wadudu. — Umbo la 36: Umuhimu wa wadudu na magonjwa kama ilivyotathminiwa na maafisa ungani kwenye ukanda wa trifinio.