Utayarishaji wa mtiririko wa mradi wa Mabadiliko ya tabia nchi (TOC)

Kama vile unavyopanga safari ukiwa na picha ya mwisho wa safari kichwani mwako, mradi wako pia unatakiwa uanze na tokeo au lengo linalolengwa.

Mfano: lengo la muda mrefu la Mradi wa PRPR ni “wakuliwa wa kahawa wawe wastahimilivu zaidi dhidi ya matokeo ya kutu na wawe na uwezo mkubwa zaidi wa kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabia nchi.”

Hatua hii mara nyingine huitwa ‘backwards mapping’ kwani inakuhitaji utambue sharti la mwanzo zitakazohitajika ili kukamilisha malengo yako. Hii inakuhitaji kufikiria kwa kupiga hatua za kurudi nyuma, ukianza na lengo la muda mrefu na kuendelea malengo ya kati na kisha kufikia matokeo ya mwanzo na masharti yatakayohitajika. Hizi zinaweza kupangwa kwa mtiririko, kama njia.

Mfano: Ni mabadiliko yapi yanahitajika ili kukamilisha malengo ya Mradi wa PRPR? Nini ni masharti yatakayohitajika ili mabadiliko yaweze kufanyika?

Mchoro wa hapo chini unatoa maadhi ya mifano ya mashart ya mwanzo kwa hatua nne za Mradi wa PRPR. Mantiki kati ya hatua hizo ni wazi (mf. Ngazi ya 4 inaweza kufikiwa kama ngazi ya 3 ipo, ngazi ya 3 inafikiwa kama ngazi ya 2 ipo, na kadhalika, ukirudi nyuma kutoka lengo la mradi). Umbo Na 17 linaonyesha kuwa njia kamili ya mradi inatokana na vifungu matokeo na mashart ya utata zaidi.

Haiepukiki kuwa uthitji kutayarisha dhana kwenye uchoraji wa ramani wa kinyume juu ya jinsi gani na kwa nini kila ngazi inataarifu ifuatayo. Kwa sababu miaka ya mbele hayana uhakika, ni muhimu kunukuru dhana hizi ili kuhakikisha kama bado zinafaa wakati wa utekelezaji hapo mbele. Utarahisishiwa ukifikiria kwa kutumia vigezo vya kuchagua makabiliano (angalia Hata ya 3)

• Kukubalika
• Uwezekano
• Ufanisi
• Unafuu/gharama
• Majira /Dharura

Pamoja na dhana za njia, pia kuna kipengele cha kunukuru dhana kwenye mpango wa M&E (angalia Sehemu ya 2, Hatua ya 5).

Mfano: Kutokana na matokeo mawili yaliyoungana hapo chini, hapa unaona baadhi ya mifano ya dhana za njia ya mradi wa PRPR.

“Mpango wa mkopo mdogo wa kuwezesha upatikanaji wa fedha kwa vifaa” utasadidia “usambazaji wa miche kwa bei ya ruzuku” na pia kuboresha “upatikanaji wa zana na vifaa vinavyohitajika kuzuia kutu”. Dhana hizi zinaweza kuwa:

• mpango wa mkopo unakubalika kiutamaduni
• viwango vya riba vimepangwa kuwa kiasi kinachofaa na havitaongezeka
• Wakulima wadhaifu (yaani, hawana mali na historia mbaya za madeni) wanaweza kupata mikopo
• Bei za ruzuku za miche inaweza kumudiwa

Hatua inayofwata ni kutambua viashiria vitakavyoamua kama matokeo haya tofauti yanafikika. Mchakato wa uchinguzi unategemea uchaguzi wa viashiria ambavyo vitawakilisha mabadiliko kwa isahihi. Angalia kila tokeo kipekee na fikiria jinsi gani utapima maendeleo ya kulifikia kila moja. Mwongozo wa kina juu ya utayarishaji wa viashiria unapatikana kwenye kipengele cha M&E ukurasa wa 79. Jedwali Na 13 inaonyesha baadhi ya mifano ya viashiria vya Mradi wa PRPR.

Inawezekana kutumia viashria vya ujumla, kama vile kipato cha kaya, au asilimia ya matokeoya kutu ukandani. Ingawa ishiria hizi zina manufaa, ni vigumu zaidi kuzitumia kwa utekelezaji wa mbinu za makabiiano, hasa tukizingatia muda mrefu unohitajika kukabiliana na mabadiliko ya tabia nchi.

Kwa mfano, kumbukumbu za miaka mitatu za kutokuwepo kwa tukio la kutu si lazima iwe tokeo la hatua ya makabiliano iliyotekelezwa. Vile vile, kama tukio la kutu likitokea, si inshara ya kuwa hatua za makabiliano imefaulu. Hivyo, ingekuwa bora zaidi kupima kupotea kwa kipato kutokana na mlipuko wa kutu ukilinganisha na jamii ambazo hazijatekeleza mbinu za makabiliano.

Baada ya hatua zote kukamilika, ziweke pamoja kwenye mchoro mmoja. Hii si lazima iwe kazi ya ufanisi sana, mchoro kutokana na mchakato wa kupanga utafaa tu. Labda unweza kuupiga mchoro picha kwa marejeo ya hapo mbele. Kumbuka kuwa njia ya mradi itahitaji kupitiliwa wakati wote wa utekelezaji wa mbinu za makabiliano. Kunaweza kuwa na sehemu laamumu ya kufanya hivyo, k.m. katikati ya mradi au baada ya kukamilisha awamu maalum.